Khi một số ở rất gần số tròn chục, tròn trăm hoặc tròn nghìn, ta có thể thêm hoặc bớt một lượng thích hợp để phép tính trở nên dễ hơn. Sau đó phải bù lại đúng lượng đã thay đổi để giá trị của biểu thức không đổi.
1. Ý tưởng của phương pháp
Ví dụ 198 + 47. Vì 198 gần 200, ta thêm 2 vào 198 để được 200. Muốn tổng không đổi, phải bớt 2 ở số hạng còn lại:
198 + 47 = 200 + 45 = 245.
Cũng có thể hiểu: 198 + 47 = 200 + 47 – 2 = 245.
2. Tính nhanh phép cộng
Ví dụ 1: 399 + 256 = 400 + 255 = 655.
Ví dụ 2: 997 + 128 = 1000 + 125 = 1125.
Với phép cộng, nếu thêm một lượng vào một số hạng thì cần bớt đúng lượng đó ở số hạng kia, hoặc bù trừ sau phép tính.
3. Tính nhanh phép trừ
Ví dụ: 725 – 298.
Cùng thêm 2 vào số bị trừ và số trừ:
725 – 298 = 727 – 300 = 427.
Hiệu không thay đổi khi cùng cộng hoặc cùng trừ hai số với một lượng như nhau.
4. Khi nào nên dùng?
- Một số gần 10, 100, 1000, 10 000…
- Việc thêm bớt tạo ra phép tính nhẩm đơn giản hơn rõ rệt.
- Có thể kiểm tra nhanh bằng ước lượng hoặc phép tính thông thường.
5. Lỗi thường gặp
- Thêm vào một số nhưng quên bù lại.
- Với phép trừ, chỉ thay đổi số trừ mà không thay đổi số bị trừ.
- Cố dùng mẹo khi số không gần số tròn, khiến phép tính dài hơn.
6. Bài tự luyện
- 298 + 157
- 596 + 208
- 845 – 397
- 1203 – 598
- 999 + 468
Đáp số: 455; 804; 448; 605; 1467.