Dạng hiệu – tỉ cho biết hiệu của hai số và tỉ số giữa chúng. Điểm khác với dạng tổng – tỉ là bước đầu ta tìm hiệu số phần bằng nhau.
1. Ví dụ cơ bản
Hiệu hai số là 24, tỉ số số bé : số lớn = 3 : 5.
2. Các bước
- Hiệu số phần: 5 – 3 = 2.
- Một phần: 24 : 2 = 12.
- Số bé: 12 × 3 = 36.
- Số lớn: 12 × 5 = 60.
3. Khi đề nói gấp nhiều lần
Số lớn gấp 4 lần số bé, hiệu 45. Số bé 1 phần, số lớn 4 phần; hiệu phần 3, một phần 15. Hai số là 15 và 60.
4. Tỉ số dạng phân số
“Số bé bằng \(\frac{3}{7}\) số lớn” tương ứng tỉ số 3 : 7, hiệu số phần 4.
5. Dạng tuổi
Hiệu tuổi hai người không đổi khi cùng tăng thêm số năm như nhau, nên nhiều bài tuổi có thể đưa về hiệu – tỉ.
6. Lỗi thường gặp
- Cộng số phần như dạng tổng – tỉ.
- Đảo tỉ số.
- Nhầm hiệu hai số với giá trị một phần.
- Không kiểm tra lại hiệu.
7. Bài tự luyện
- Hiệu 35, tỉ số 2 : 7.
- Số lớn gấp 3 lần số bé và hơn số bé 48.
- Số bé bằng \(\frac{4}{9}\) số lớn, hiệu 30.
Đáp số: 14 và 49; 24 và 72; 24 và 54.