Thể tích cho biết phần không gian bên trong vật. Hình hộp chữ nhật có thể tính bằng diện tích đáy nhân chiều cao; hình lập phương là trường hợp đặc biệt có ba kích thước bằng nhau.
1. Kiến thức cần nhớ
- Hình hộp chữ nhật: V = a × b × h.
- Cũng có thể viết V = Sđáy × h.
- Hình lập phương cạnh a: V = a × a × a.
- Đơn vị thể tích là cm³, dm³, m³… và các kích thước phải cùng đơn vị.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Hộp 6 cm × 4 cm × 5 cm → V = 120 cm³.
Ví dụ 2: Lập phương cạnh 3 dm → V = 27 dm³.
Ví dụ 3: V = 240 cm³, Sđáy = 48 cm² → h = 5 cm.
3. Cách làm từng bước
- Đọc kỹ yêu cầu và xác định dữ kiện đã biết.
- Chọn đúng quy tắc hoặc công thức phù hợp.
- Thực hiện tính toán theo thứ tự, ghi đơn vị nếu có.
- Kiểm tra lại kết quả bằng ước lượng, phép tính ngược hoặc điều kiện của đề.
4. Lỗi thường gặp
- Dùng công thức diện tích thay cho thể tích.
- Nhân ba kích thước chưa cùng đơn vị.
- Ghi cm² cho thể tích.
5. Bài tự luyện
- Hộp 10 cm × 6 cm × 4 cm. Tính V.
- Lập phương cạnh 5 cm. Tính V.
- V = 360 dm³, đáy 12 dm × 5 dm. Tìm h.
Đáp số: 240 cm³; 125 cm³; 6 dm.