Nhiều hình không có công thức trực tiếp có thể được chia thành các hình quen thuộc hoặc ghép thành một hình lớn hơn. Điều quan trọng là phần cắt và ghép không làm thay đổi tổng diện tích.
1. Kiến thức cần nhớ
- Chia hình phức tạp thành chữ nhật, vuông, tam giác, hình thang… rồi cộng diện tích.
- Hoặc lấy diện tích hình lớn trừ phần bị khoét.
- Khi cắt ghép, diện tích được bảo toàn nếu không chồng lấn và không bỏ sót.
- Vẽ thêm đường phụ và ghi kích thước suy ra trước khi tính.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Hình chữ L có thể coi là hình chữ nhật lớn trừ hình chữ nhật nhỏ ở góc.
Ví dụ 2: Một hình ghép từ hai hình chữ nhật không chồng lên nhau có diện tích bằng tổng hai diện tích.
Ví dụ 3: Tam giác có thể ghép đôi thành hình bình hành để giải thích S = đáy × cao : 2.
3. Cách làm từng bước
- Đọc kỹ yêu cầu và xác định dữ kiện đã biết.
- Chọn đúng quy tắc hoặc công thức phù hợp.
- Thực hiện tính toán theo thứ tự, ghi đơn vị nếu có.
- Kiểm tra lại kết quả bằng ước lượng, phép tính ngược hoặc điều kiện của đề.
4. Lỗi thường gặp
- Cộng trùng vùng giao nhau.
- Trừ nhầm phần không bị khoét.
- Suy ra kích thước thiếu sai do không xét tổng chiều dài.
5. Bài tự luyện
- Hình chữ nhật 10×8 cm bị khoét góc 3×2 cm. Tính diện tích còn lại.
- Hai hình chữ nhật 6×4 cm và 5×3 cm ghép không chồng. Tính tổng diện tích.
- Một hình vuông cạnh 9 cm bị cắt bỏ hình vuông cạnh 4 cm. Tính diện tích còn lại.
Đáp số: 74 cm²; 39 cm²; 65 cm².