Ba đường thẳng đồng quy khi chúng cùng đi qua một điểm. Trong bài Hình học THCS, cách phổ biến nhất là lấy giao điểm của hai đường rồi chứng minh điểm đó thuộc đường thứ ba.
1. Dùng giao điểm của hai đường
Gọi \(O=d_1\cap d_2\). Nếu chứng minh được \(O\in d_3\), thì \(d_1,d_2,d_3\) đồng quy tại \(O\). Đây thường là cách ngắn nhất khi giao điểm đã rõ.
2. Dùng các đường đặc biệt trong tam giác
- Ba trung tuyến đồng quy tại trọng tâm.
- Ba đường cao đồng quy tại trực tâm.
- Ba đường trung trực đồng quy tại tâm đường tròn ngoại tiếp.
- Ba đường phân giác trong đồng quy tại tâm đường tròn nội tiếp.
Muốn dùng các định lý này, phải chứng minh ba đường đang xét đúng là ba đường cùng loại của một tam giác.
3. Dùng tính chất tứ giác đặc biệt
Hai đường chéo của hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi và hình vuông cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường. Nếu đường thứ ba cũng đi qua điểm này, ba đường đồng quy.
4. Dùng định lý Ceva
Trong tam giác \(ABC\), với \(D\in BC, E\in CA, F\in AB\), nếu
\[\dfrac{BD}{DC}\cdot\dfrac{CE}{EA}\cdot\dfrac{AF}{FB}=1,\]
thì \(AD,BE,CF\) đồng quy. Đây là công cụ nâng cao, thường gặp trong bài HSG.
Checklist
- Hai đường đầu tiên có giao điểm xác định không?
- Đường thứ ba có thể chứng minh đi qua giao điểm đó bằng tính chất nào?
- Nếu dùng Ceva, các điểm có nằm đúng trên ba cạnh không?
Bài viết liên quan
- Chuyên đề Hình học THCS: kỹ thuật chứng minh và bài tập
- Cách chứng minh tia phân giác của góc
- Các cách chứng minh M là trung điểm của đoạn thẳng AB
- Các cách chứng minh 2 đường thẳng vuông góc
- Các cách chứng minh 3 điểm thẳng hàng
Mở rộng: các cấu hình đồng quy nên nhận ra ngay
- Ba trung tuyến của tam giác đồng quy tại trọng tâm.
- Ba đường phân giác đồng quy tại tâm nội tiếp.
- Ba đường trung trực đồng quy tại tâm ngoại tiếp.
- Ba đường cao đồng quy tại trực tâm.
Khi đề cho các điểm chia cạnh theo tỉ lệ
Trong bài HSG, định lí Ceva có thể dùng để chứng minh ba đường thẳng \(AD,BE,CF\) đồng quy:
\(\dfrac{BD}{DC}\cdot\dfrac{CE}{EA}\cdot\dfrac{AF}{FB}=1\).
Đây là nội dung nâng cao, không phải yêu cầu chính khóa đại trà. Khi có cách dùng tam giác đồng dạng hoặc các đường đặc biệt quen thuộc, nên ưu tiên cách phù hợp cấp học trước.
Chiến lược
Nếu hai trong ba đường đã biết giao nhau tại \(P\), cách thường dùng là chứng minh \(P\) cũng thuộc đường thứ ba.
