Cộng trừ số đo thời gian khác với số thập phân vì 1 giờ = 60 phút và 1 phút = 60 giây. Khi tổng phút hoặc giây đạt 60, phải đổi sang đơn vị lớn hơn; khi trừ thiếu, mượn 1 đơn vị lớn bằng 60 đơn vị nhỏ.
1. Kiến thức cần nhớ
- Đặt cùng đơn vị thẳng cột: giờ với giờ, phút với phút, giây với giây.
- Cộng: nếu giây ≥ 60 thì đổi 60 giây = 1 phút; nếu phút ≥ 60 thì đổi 60 phút = 1 giờ.
- Trừ: nếu số giây/phút ở số bị trừ nhỏ hơn số trừ thì mượn 1 phút/giờ tương ứng 60 đơn vị nhỏ.
- Có thể đổi toàn bộ về một đơn vị nếu bài đơn giản.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: 2 giờ 45 phút + 1 giờ 30 phút = 4 giờ 15 phút.
Ví dụ 2: 5 giờ 10 phút – 2 giờ 35 phút = 2 giờ 35 phút.
Ví dụ 3: 3 phút 50 giây + 40 giây = 4 phút 30 giây.
3. Cách làm từng bước
- Đọc kỹ yêu cầu và xác định dữ kiện đã biết.
- Chọn đúng quy tắc hoặc công thức phù hợp.
- Thực hiện tính toán theo thứ tự, ghi đơn vị nếu có.
- Kiểm tra lại kết quả bằng ước lượng, phép tính ngược hoặc điều kiện của đề.
4. Lỗi thường gặp
- Đổi 100 phút = 1 giờ như hệ thập phân.
- Mượn 1 giờ nhưng cộng 100 phút.
- Không chuẩn hóa kết quả khi phút ≥ 60.
5. Bài tự luyện
- 1 giờ 55 phút + 2 giờ 20 phút.
- 6 giờ 5 phút – 3 giờ 40 phút.
- 2 phút 35 giây + 1 phút 50 giây.
Đáp số: 4 giờ 15 phút; 2 giờ 25 phút; 4 phút 25 giây.
