Các đơn vị đo thời gian không đổi theo một hệ số giống nhau ở mọi cấp. Cần ghi nhớ các quan hệ cố định và số ngày của từng tháng.
Bảng cần nhớ
| Quan hệ | Giá trị |
|---|---|
| 1 năm | 12 tháng |
| 1 năm thường | 365 ngày |
| 1 năm nhuận | 366 ngày |
| 1 tuần | 7 ngày |
| 1 ngày | 24 giờ |
| 1 giờ | 60 phút |
| 1 phút | 60 giây |
Mỗi tháng có bao nhiêu ngày?
- 31 ngày: tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12.
- 30 ngày: tháng 4, 6, 9, 11.
- Tháng 2 có 28 ngày trong năm thường và 29 ngày trong năm nhuận.
Lưu ý: không dùng “1 tháng = 4 tuần” như một phép đổi chính xác; 4 tuần chỉ bằng 28 ngày.
Cách nhận biết năm nhuận
Năm chia hết cho 4 thường là năm nhuận; riêng năm tròn thế kỉ phải chia hết cho 400. Ví dụ 2024 và 2000 là năm nhuận, 2100 không phải năm nhuận.
Cách đổi
3 giờ = 3 × 60 = 180 phút. 2 ngày = 2 × 24 = 48 giờ. 150 phút = 2 giờ 30 phút.
Cách ghi 24 giờ
- 1 giờ chiều = 13 giờ.
- 6 giờ chiều = 18 giờ.
- 9 giờ tối = 21 giờ.
- 11 giờ đêm = 23 giờ.
Ví dụ tổng hợp
2 giờ 25 phút = 145 phút. 1 ngày = 1440 phút = 86 400 giây.
Lỗi thường gặp
- Đổi tháng sang ngày bằng một hệ số cố định.
- Nhầm 1 giờ = 100 phút.
- Không đổi phần lẻ khi cộng trừ thời gian.
Cộng và trừ số đo thời gian
Khi cộng hoặc trừ giờ, phút, giây, cần nhớ đây không phải hệ cơ số 10. Nếu tổng số phút từ 60 trở lên thì đổi 60 phút thành 1 giờ; nếu tổng số giây từ 60 trở lên thì đổi 60 giây thành 1 phút.
Ví dụ: 2 giờ 45 phút + 1 giờ 30 phút = 3 giờ 75 phút = 4 giờ 15 phút. Với 5 giờ 10 phút – 2 giờ 35 phút, do 10 phút không trừ được 35 phút nên đổi 1 giờ thành 60 phút: 5 giờ 10 phút = 4 giờ 70 phút. Khi đó kết quả là 2 giờ 35 phút.
Khoảng thời gian qua mốc ngày
Nếu một hoạt động bắt đầu lúc 22 giờ 30 phút và kết thúc lúc 1 giờ 15 phút ngày hôm sau, có thể tính từ 22 giờ 30 phút đến 24 giờ là 1 giờ 30 phút, rồi cộng 1 giờ 15 phút, được 2 giờ 45 phút. Không nên lấy 1 giờ 15 phút trừ trực tiếp 22 giờ 30 phút nếu chưa xử lí mốc sang ngày mới.
Đổi tháng và năm cần đọc kỹ đề
Không có một hệ số cố định để đổi mọi số tháng sang ngày vì tháng có 28, 29, 30 hoặc 31 ngày. Khi đề hỏi số ngày của một khoảng theo lịch, cần biết cụ thể tháng và năm. Tương tự, khi có tháng 2 phải xét năm thường hay năm nhuận nếu dữ kiện yêu cầu chính xác số ngày.
Bài luyện thêm
- 3 giờ 25 phút + 2 giờ 50 phút = ?
- 7 giờ 5 phút – 3 giờ 40 phút = ?
- Từ 23 giờ 20 phút đến 0 giờ 45 phút ngày hôm sau là bao lâu?
Đáp số: 6 giờ 15 phút; 3 giờ 25 phút; 1 giờ 25 phút.
Học tiếp trong Chuyên đề Toán tiểu học
8. Sơ đồ các quan hệ đổi cố định
Những quan hệ trên có hệ số cố định. Riêng tháng ↔ ngày không có một hệ số chung cho mọi tháng nên phải dựa vào lịch cụ thể.
9. Đổi số đo hỗn hợp
2 giờ 35 phút = 2 × 60 + 35 = 155 phút. Ngược lại 185 phút = 3 × 60 + 5 nên bằng 3 giờ 5 phút. Khi đổi từ đơn vị lớn sang nhỏ, nhân theo quan hệ; từ nhỏ sang lớn, chia và giữ số dư làm phần đơn vị nhỏ hơn.
10. Tính khoảng thời gian qua 12 giờ đêm
Từ 22 giờ 45 phút đến 0 giờ 20 phút hôm sau: từ 22:45 đến 24:00 là 1 giờ 15 phút; từ 0:00 đến 0:20 là 20 phút. Tổng cộng 1 giờ 35 phút. Tách tại mốc 24:00 giúp tránh phép trừ giờ âm.
11. Kiểm tra bằng ước lượng
3 giờ 50 phút phải lớn hơn 3 giờ và nhỏ hơn 4 giờ; nếu đổi ra 350 phút thì chắc chắn sai vì 4 giờ chỉ có 240 phút. Ước lượng theo mốc giờ tròn là cách bắt lỗi đổi đơn vị rất nhanh.