Chia cho 10, 100, 1000 làm giá trị mỗi chữ số giảm theo hàng. Với số thập phân, dấu phẩy dịch sang trái tương ứng 1, 2 hoặc 3 chữ số.
1. Kiến thức cần nhớ
- Chia cho 10: dịch dấu phẩy sang trái 1 chữ số.
- Chia cho 100: dịch 2 chữ số; chia cho 1000: dịch 3 chữ số.
- Có thể coi số tự nhiên là số thập phân có dấu phẩy ở cuối, ví dụ 35 = 35,0.
- Nếu thiếu chữ số bên trái, thêm các chữ số 0 cần thiết.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: 450 : 10 = 45.
Ví dụ 2: 63 : 100 = 0,63.
Ví dụ 3: 7,2 : 100 = 0,072.
Ví dụ 4: 5 : 1000 = 0,005.
3. Cách áp dụng vào bài tập
- Với số thập phân, chia 10, 100, 1000 bằng cách dịch dấu phẩy sang trái 1, 2, 3 chữ số.
- Nếu bên trái không đủ chữ số, bổ sung các chữ số 0 cần thiết, ví dụ 7 : 100 = 0,07.
- Với số tự nhiên chia hết cho 10, 100, 1000, có thể bỏ số chữ số 0 tương ứng ở cuối nhưng phải hiểu đây chỉ là trường hợp đặc biệt.
- Kiểm tra bằng phép nhân ngược: lấy thương nhân lại 10, 100 hoặc 1000 phải trở về số ban đầu.
Điểm cần tự kiểm tra: Không dùng mẹo “xóa số 0” cho mọi phép chia. Chẳng hạn 250 : 100 = 2,5, không thể chỉ xóa hai số 0 để được 25.
4. Lỗi thường gặp
- Xóa số 0 nhưng không xét số bị chia có đủ số 0 hay không.
- Dịch dấu phẩy sang phải.
- Viết thiếu 0 trước dấu phẩy.
5. Bài tự luyện
- 8 400 : 100.
- 35 : 100.
- 6,4 : 10.
- 7 : 1000.
Đáp số: 84; 0,35; 0,64; 0,007.
Học tiếp theo chuyên đề
Hiểu theo giá trị hàng thay vì chỉ “bỏ số 0”
4200 : 100 = 42 vì mỗi chữ số được chuyển sang hàng có giá trị nhỏ hơn 100 lần. Cách nói “bỏ hai số 0” chỉ an toàn khi số bị chia thật sự có các số 0 tận cùng phù hợp. Ví dụ 450 : 100 = 4,5 chứ không thể “bỏ hai số 0”.
Ở lớp 5, với số thập phân có thể hiểu là dịch dấu phẩy sang trái 1, 2 hoặc 3 hàng khi chia cho 10, 100, 1000; nếu thiếu chữ số thì thêm 0 ở bên trái phần cần thiết.
Tại sao chia cho 10, 100, 1000 lại dịch dấu phẩy?
Chia cho 10 làm giá trị mỗi chữ số giảm 10 lần: hàng chục trở thành hàng đơn vị, hàng đơn vị trở thành hàng phần mười. Vì vậy có thể hiểu là dấu phẩy dịch sang trái một, hai hoặc ba chữ số khi chia lần lượt cho 10, 100, 1000.
Với số tự nhiên
4700 : 100 = 47; 63 000 : 1000 = 63. Không nên học mẹo “xóa số 0” cho mọi trường hợp vì 425 : 100 = 4,25 chứ không thể xóa hai số 0.
Với số thập phân
8,4 : 10 = 0,84; 8,4 : 100 = 0,084. Khi không đủ chữ số ở bên trái, thêm số 0 để giữ đúng hàng.
Kiểm tra bằng phép nhân ngược
Nếu 35,7 : 100 = 0,357 thì lấy 0,357 × 100 phải trở lại 35,7. Đây là cách phát hiện nhanh lỗi đặt dấu phẩy.
Bài luyện
- 725 : 10
- 9,06 : 100
- 4 : 1000
- 0,56 : 10
Đáp số: 72,5; 0,0906; 0,004; 0,056.
Trường hợp có số 0 ở cuối và số thập phân
120,5:10=12,05; 120,5:100=1,205. Dấu phẩy dịch theo giá trị hàng, không phụ thuộc việc số có chữ số 0 ở cuối phần nguyên hay không. Với 0,7:100=0,007, cần thêm hai chữ số 0 ở bên trái 7 trong phần thập phân.
Một cách luyện tốt là viết cặp phép tính ngược: 6,42×100=642 và 642:100=6,42. Hai phép giúp củng cố cùng một cấu trúc giá trị hàng.
