Bảng tần số cho biết mỗi giá trị xuất hiện bao nhiêu lần trong mẫu dữ liệu. Từ bảng, ta có thể vẽ biểu đồ cột hoặc đa giác tần số để nhìn nhanh phân bố của dữ liệu.
Kiến thức trọng tâm
Tần số
Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu dữ liệu. Tổng tất cả các tần số phải bằng số phần tử của mẫu.
Biểu đồ tần số
Biểu đồ cột dùng chiều cao cột để biểu diễn tần số. Đa giác tần số nối các điểm có hoành độ là giá trị dữ liệu và tung độ là tần số tương ứng.
Cách làm dạng bài cơ bản
- Liệt kê các giá trị khác nhau theo thứ tự.
- Đếm số lần xuất hiện của từng giá trị.
- Kiểm tra tổng tần số bằng cỡ mẫu.
- Vẽ biểu đồ với trục và nhãn rõ ràng.
Ví dụ minh họa
Dữ liệu 6, 7, 7, 8, 8, 8 có bảng tần số: 6→1; 7→2; 8→3. Tổng tần số 1+2+3=6 đúng bằng số quan sát.
Lỗi thường gặp
- Đếm sót phần tử làm tổng tần số khác cỡ mẫu.
- Không sắp xếp giá trị khiến bảng khó đọc.
- Vẽ cột nhưng không ghi thang chia hoặc tên trục.
Tự luyện
- Lập bảng tần số cho dãy 2, 2, 3, 4, 4, 4, 5.
- Tổng các tần số của một mẫu 30 số liệu phải bằng bao nhiêu?
- Nêu dữ liệu đặt trên trục ngang và trục dọc của biểu đồ tần số.
Ghi nhớ
Luôn dùng phép kiểm tra “tổng tần số = cỡ mẫu” trước khi vẽ biểu đồ.
Xem toàn bộ nội dung trong Chương 7. Tần số và tần số tương đối hoặc Lý thuyết Toán lớp 9 KNTT.