Khi thêm, bớt hoặc thay đổi chữ số, giá trị của số thay đổi theo đúng hàng của chữ số đó. Dạng toán này nên giải bằng cấu tạo thập phân thay vì thử nhiều trường hợp.
1. Kiến thức cần nhớ
- Thêm 1 vào chữ số hàng đơn vị làm số tăng 1; thêm 1 vào chữ số hàng chục làm số tăng 10; hàng trăm tăng 100…
- Nếu thay chữ số a ở một hàng bằng b thì số thay đổi một lượng bằng (b – a) nhân giá trị của hàng đó.
- Xóa một chữ số làm các chữ số bên phải dịch sang trái nên cần phân tích cấu tạo số cẩn thận.
- Luôn kiểm tra điều kiện chữ số nằm trong khoảng từ 0 đến 9.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Thay chữ số 3 hàng trăm trong 4 352 bằng 8 thì số tăng (8 – 3) × 100 = 500, được 4 852.
Ví dụ 2: Giảm chữ số hàng chục của 2 764 đi 4 đơn vị thì số giảm 40, được 2 724.
Ví dụ 3: Số 7a5 lớn hơn 705 đúng 10a; nếu chênh lệch là 40 thì a = 4.
3. Cách làm từng bước
- Đọc kỹ yêu cầu và xác định dữ kiện đã biết.
- Chọn đúng quy tắc hoặc công thức phù hợp.
- Thực hiện tính toán theo thứ tự, ghi đơn vị nếu có.
- Kiểm tra lại kết quả bằng ước lượng, phép tính ngược hoặc điều kiện của đề.
4. Lỗi thường gặp
- Chỉ lấy hiệu hai chữ số mà quên giá trị của hàng.
- Xóa chữ số rồi giữ nguyên vị trí các chữ số còn lại.
- Cho chữ số vượt quá 9 hoặc nhỏ hơn 0.
5. Bài tự luyện
- Thay chữ số 2 hàng nghìn của 12 456 bằng 7, số tăng bao nhiêu?
- Số 5a8 lớn hơn 508 là 60. Tìm a.
- Giảm chữ số hàng trăm của 8 946 đi 5 đơn vị, được số nào?
Đáp số: 5 000; a = 6; 8 446.