Biểu đồ đoạn thẳng thể hiện sự thay đổi của một đại lượng qua các mốc có thứ tự, đặc biệt là theo thời gian. Các điểm dữ liệu được nối theo thứ tự để làm rõ xu hướng.
Kiến thức cần nhớ
- Trục ngang thường biểu diễn thời gian hoặc các mốc theo thứ tự; trục dọc biểu diễn giá trị của đại lượng.
- Mỗi điểm biểu diễn một cặp “mốc – giá trị”; các điểm liên tiếp được nối bằng đoạn thẳng.
- Độ dốc đi lên cho thấy giá trị tăng, đi xuống cho thấy giảm; đoạn nằm ngang cho thấy không đổi.
- Khi đọc biểu đồ cần kiểm tra thang chia trên hai trục, vì thang chia có thể làm cảm giác tăng/giảm mạnh hoặc nhẹ khác nhau.
Cách làm và cách học
- Lập bảng dữ liệu theo đúng thứ tự mốc.
- Chọn thang chia phù hợp và ghi đơn vị.
- Chấm từng điểm chính xác rồi nối các điểm liên tiếp.
- Phân tích mức tăng giảm bằng số liệu, không chỉ bằng cảm giác nhìn.
Ví dụ minh họa
Ví dụ: nhiệt độ lúc 8h, 10h, 12h, 14h lần lượt là 24°C, 27°C, 31°C, 30°C. Biểu đồ tăng từ 8h đến 12h rồi giảm 1°C ở 14h.
Lỗi thường gặp
- Không nối các nhóm danh mục không có thứ tự một cách tùy tiện.
- Không bỏ qua đơn vị hoặc mốc thang chia.
Tự luyện
- Vẽ biểu đồ đoạn thẳng cho dãy 5; 8; 7; 10 theo bốn ngày liên tiếp.
- Tính mức tăng lớn nhất giữa hai mốc liên tiếp.
- Nêu sự khác nhau chính giữa biểu đồ đoạn thẳng và biểu đồ quạt tròn.
Ghi nhớ
Hãy dùng đúng định nghĩa hoặc tính chất của bài trước khi biến đổi. Khi có hình vẽ, mọi kết luận vẫn cần căn cứ từ giả thiết và định lí, không suy ra chỉ bằng quan sát.
Xem toàn bộ nội dung trong Chương 5. Thu thập và biểu diễn dữ liệu hoặc Lý thuyết Toán lớp 7 KNTT.