Giai đoạn 3 – Học kì I: Hình phẳng và hình khối
Chuyên đề này giúp học sinh lớp 3 sử dụng ê ke, compa và thước đúng cách để thực hành vẽ các hình quen thuộc. Các bước được trình bày ngắn gọn để học sinh có thể làm theo ngay.
Kiến thức cần ghi nhớ
- Dùng ê ke để vẽ góc vuông: đặt một cạnh góc vuông của ê ke trùng với tia đã có, rồi kẻ theo cạnh góc vuông còn lại.
- Dùng compa để vẽ đường tròn: xác định tâm, mở compa theo bán kính, giữ cố định mũi nhọn ở tâm và quay compa một vòng.
- Có thể dùng thước thẳng và ê ke để vẽ hình vuông, hình chữ nhật theo kích thước đơn giản.
- Khi vẽ cần đặt dụng cụ đúng vị trí, kẻ nét rõ và kiểm tra lại góc vuông hoặc độ dài theo yêu cầu.
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1
Vẽ một góc vuông có đỉnh $O$ và một cạnh là tia $OA$.
Cách làm: Đặt đỉnh góc vuông của ê ke trùng với $O$, một cạnh của ê ke trùng với tia $OA$. Kẻ tia $OB$ theo cạnh góc vuông còn lại. Khi đó $\widehat{AOB}$ là góc vuông.
Ví dụ 2
Vẽ đường tròn tâm $O$, bán kính $3\text{ cm}$.
Cách làm: Dùng thước mở compa đúng $3\text{ cm}$. Đặt mũi nhọn compa tại $O$, giữ cố định rồi quay đầu bút chì một vòng để được đường tròn tâm $O$, bán kính $3\text{ cm}$.
Bài tập thực hành
Tự làm các bài dưới đây trước khi xem lời giải.
- Nêu dụng cụ thường dùng để kiểm tra và vẽ góc vuông.
- Nêu dụng cụ thường dùng để vẽ đường tròn.
- Vẽ một đường tròn tâm $I$, bán kính $2\text{ cm}$.
- Vẽ một góc vuông đỉnh $M$.
- Khi vẽ hình chữ nhật, cần kiểm tra các góc như thế nào?
Bài tập về nhà
- Vẽ đường tròn tâm $O$, bán kính $4\text{ cm}$.
- Vẽ một góc vuông đỉnh $A$.
- Muốn vẽ đường tròn bán kính $5\text{ cm}$, khoảng cách giữa hai đầu compa phải bằng bao nhiêu?
- Nêu một việc cần làm sau khi vẽ hình vuông.
- Nêu một việc cần làm sau khi vẽ hình chữ nhật.
Xem lời giải
Xem lời giải bài tập thực hành
- Cách làm: Dùng ê ke để kiểm tra và vẽ góc vuông.
- Cách làm: Dùng compa để vẽ đường tròn.
- Cách làm: Mở compa $2\text{ cm}$, đặt mũi nhọn tại $I$ rồi quay compa một vòng.
- Cách làm: Đặt đỉnh góc vuông của ê ke tại $M$, kẻ hai cạnh theo hai cạnh vuông góc của ê ke.
- Cách làm: Dùng ê ke để kiểm tra bốn góc đều là góc vuông.
Xem lời giải bài tập về nhà
- Cách làm: Mở compa $4\text{ cm}$, cố định mũi nhọn tại $O$ và quay compa một vòng.
- Cách làm: Dùng ê ke, đặt đỉnh góc vuông của ê ke tại $A$ rồi kẻ hai cạnh của góc.
- Cách làm: Khoảng cách giữa mũi nhọn và đầu bút chì của compa phải bằng $5\text{ cm}$.
- Cách làm: Có thể kiểm tra bốn cạnh bằng nhau và bốn góc vuông theo yêu cầu của hình.
- Cách làm: Có thể kiểm tra các góc vuông và các cạnh đối diện theo kích thước đã cho.
Gợi ý học: Tự làm trước, sau đó mở lời giải để kiểm tra cách trình bày và sửa những bước còn nhầm.
