Lít và mililít là đơn vị dung tích rất quen thuộc. Trong các bài toán đo thể tích chất lỏng, cần nhớ mối quan hệ chính xác giữa lít với dm³ và mililít với cm³.
1. Kiến thức cần nhớ
- 1 lít = 1 dm³.
- 1 mililít = 1 cm³.
- 1 lít = 1000 mililít.
- Vì 1 m³ = 1000 dm³ nên 1 m³ = 1000 lít.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: 2,5 lít = 2,5 dm³ = 2500 ml.
Ví dụ 2: 750 ml = 0,75 lít = 750 cm³.
Ví dụ 3: 0,3 m³ = 300 lít.
3. Cách áp dụng vào bài tập
- Ghi nhớ 1 lít = 1 dm³ và 1 mililít = 1 cm³; đồng thời 1 lít = 1000 mililít.
- Khi đề vừa dùng lít vừa dùng dm³, có thể đổi trực tiếp theo quan hệ bằng nhau trước khi tính.
- Với bài về bể, hộp hoặc bình hình hộp chữ nhật, tính thể tích theo đơn vị dm³ hoặc cm³ rồi đổi sang lít hoặc mililít.
- Kiểm tra tính thực tế của kết quả: 1000 cm³ chỉ bằng 1 lít, nên một số rất lớn theo cm³ có thể trở thành số lít nhỏ hơn nhiều.
Điểm cần tự kiểm tra: Mối liên hệ này đặc biệt hữu ích trong bài toán dung tích. Chú ý 1 m³ = 1000 lít vì 1 m³ = 1000 dm³.
4. Lỗi thường gặp
- Nhầm 1 lít = 1 m³.
- Nhầm 1 ml = 1 dm³.
- Cộng lít và ml mà chưa đổi về cùng đơn vị.
5. Bài tự luyện
- 3 lít 250 ml = … ml.
- 4200 ml = … lít.
- 0,08 m³ = … lít.
Đáp số: 3 250 ml; 4,2 lít; 80 lít.
Học tiếp theo chuyên đề
Ứng dụng trong bể và hộp hình chữ nhật
Một bể có kích thước trong lòng 5 dm × 4 dm × 3 dm. Thể tích là 5 × 4 × 3 = 60 dm³, tương ứng 60 lít. Nếu bể đang có 45 lít thì còn thiếu 15 lít để đầy, giả sử bỏ qua độ dày thành bể.
Một hộp nhỏ thể tích 250 cm³ tương ứng 250 ml. Nhờ 1 cm³ = 1 ml, các bài về chai, cốc và bình nhỏ có thể đổi trực tiếp mà không cần qua dm³.
Đổi số đo hỗn hợp
3 lít 250 ml = 3250 ml. Ngược lại 4725 ml = 4 lít 725 ml. Với số thập phân, 1,8 lít = 1800 ml và 650 ml = 0,65 lít.
Phân biệt thể tích và dung tích
Thể tích mô tả khoảng không gian một vật chiếm; dung tích thường nói lượng chất lỏng vật chứa được. Trong bài tiểu học, mối liên hệ dm³ – lít và cm³ – ml giúp chuyển giữa hai cách diễn đạt khi đề cho kích thước hình hộp.
Bài luyện thêm
- 2,75 lít = … ml.
- 5600 ml = … lít.
- Một hộp 20 cm × 10 cm × 8 cm có thể tích bao nhiêu cm³ và tương ứng bao nhiêu ml?
Đáp số: 2750 ml; 5,6 lít; 1600 cm³ = 1600 ml.
Liên hệ dung tích với thể tích bằng các khối chuẩn
1 lít = 1 dm³ vì một khối lập phương cạnh 1 dm có thể tích 1 dm³ và dung tích tương ứng 1 lít. Tương tự 1 ml = 1 cm³. Từ đó suy ra 1 lít = 1000 ml và 1 m³ = 1000 lít.
Bài bể nước
Một bể hình hộp chữ nhật có kích thước trong lòng 6 dm × 4 dm × 5 dm. Thể tích là 120 dm³, nên nếu đầy bể chứa 120 lít. Nếu mới có 75 lít thì còn thiếu 45 lít.
Đổi số đo hỗn hợp
2 lít 350 ml = 2350 ml. Ngược lại 4250 ml = 4 lít 250 ml = 4,25 lít.
Lỗi thực tế hay gặp
Không dùng kích thước bên ngoài của bể nếu đề cho độ dày thành bể và hỏi dung tích bên trong. Cũng không cộng trực tiếp 2 lít + 300 ml thành “302” mà chưa đưa về cùng đơn vị. Khi kết quả là hàng chục nghìn cm³, nhớ rằng 1000 cm³ mới bằng 1 lít.