Bài 38 “Dữ liệu và thu thập dữ liệu” được hệ thống lại theo hướng ngắn gọn nhưng đủ ý: định nghĩa, quy tắc quan trọng, ví dụ minh họa, lỗi dễ mắc và bài tập tự luyện. Đây là phần kiến thức cần nắm chắc trước khi chuyển sang bài tiếp theo.
Mục tiêu bài học
- Hiểu và phát biểu đúng kiến thức cốt lõi của bài “Dữ liệu và thu thập dữ liệu”.
- Biết lựa chọn đúng quy tắc hoặc cách biểu diễn khi giải bài tập cơ bản.
- Trình bày phép tính/lập luận rõ ràng và tự kiểm tra kết quả.
Kiến thức cần nhớ
Dữ liệu là các giá trị hoặc thông tin thu được khi quan sát, đo đạc, khảo sát. Dữ liệu có thể là số hoặc không phải số.
Thu thập dữ liệu có thể bằng quan sát, đo, đếm, phiếu hỏi, phỏng vấn hoặc khai thác nguồn có sẵn. Cách thu thập phải phù hợp câu hỏi cần trả lời.
Trước khi xử lí, cần kiểm tra dữ liệu có hợp lí, đầy đủ và cùng đơn vị hay không; dữ liệu sai hoặc bất thường cần được xem xét.
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1
Đề bài: Muốn biết phương tiện đến trường của học sinh trong lớp, nên thu thập bằng cách nào?
Lời giải: Có thể hỏi trực tiếp hoặc dùng phiếu khảo sát với các lựa chọn: đi bộ, xe đạp, xe máy/ô tô, xe buýt, …
Ví dụ 2
Đề bài: Dữ liệu chiều cao học sinh gồm 1,52 m; 148 cm; 1,60 m. Cần làm gì trước khi so sánh?
Lời giải: Đổi về cùng một đơn vị, chẳng hạn cm: 152; 148; 160.
Bài tập tự luyện
- Số anh chị em trong gia đình là dữ liệu số hay không phải số?
Đáp số: Dữ liệu số - Màu yêu thích là dữ liệu số hay không phải số?
Đáp số: Không phải số
Lỗi thường gặp
- Thu thập dữ liệu không liên quan đến câu hỏi cần nghiên cứu.
- So sánh số liệu chưa đổi về cùng đơn vị.
Ghi nhớ
Dữ liệu tốt phải phù hợp mục tiêu, được thu thập rõ ràng và kiểm tra tính hợp lí trước khi kết luận.
Xem thêm: Chương 9. Dữ liệu và xác suất thực nghiệm · Lý thuyết Toán lớp 6 KNTT