Bài 20. Hàm số mũ và hàm số lôgarit – Toán lớp 11 KNTT

Hai hàm số $y=a^x$ và $y=\log_a x$ là hai hàm ngược nhau, có tính đơn điệu phụ thuộc vào cơ số và đồ thị đối xứng qua đường $y=x$.

Mục tiêu bài học

  • Nắm tập xác định, tập giá trị và tính đơn điệu của hàm mũ.
  • Nắm các đặc trưng tương ứng của hàm lôgarit.
  • Đọc đồ thị và liên hệ hai hàm ngược nhau.

Kiến thức trọng tâm

Hàm số mũ

$y=a^x$ với $a>0,a\ne1$ có tập xác định $\mathbb R$, tập giá trị $(0;+\infty)$ và đi qua $(0;1)$. Hàm tăng nếu $a>1$, giảm nếu $0\lt a\lt 1$.

Hàm số lôgarit

$y=\log_a x$ có tập xác định $(0;+\infty)$, tập giá trị $\mathbb R$ và đi qua $(1;0)$. Hàm tăng nếu $a>1$, giảm nếu $0\lt a\lt 1$.

Quan hệ nghịch đảo

$y=a^x$ và $y=\log_a x$ là hai hàm ngược nhau; đồ thị của chúng đối xứng qua đường thẳng $y=x$.

Ứng dụng

Mô hình tăng trưởng hoặc suy giảm theo tỉ lệ thường dẫn đến hàm mũ; lôgarit dùng để giải ngược thời gian hoặc số mũ từ dữ liệu tăng trưởng.

Sơ đồ minh họa: Hàm số mũ và hàm số lôgarit – Toán 11 Kết nối tri thức
Sơ đồ minh họa: Hàm số mũ và hàm số lôgarit – Toán 11 Kết nối tri thức

Ví dụ minh họa

Xét $y=2^x$. Hàm tăng trên $\mathbb R$, luôn dương, đi qua $(0;1)$. Hàm ngược là $y=\log_2x$, tăng trên $(0;+\infty)$ và đi qua $(1;0)$.

Bài tập tự luyện

  1. Nêu tập giá trị của $y=3^x$.
  2. Hàm $y=(1/2)^x$ tăng hay giảm?
  3. Nêu tập xác định của $y=\log_5x$.
Xem đáp án nhanh
  1. $(0;+\infty)$.
  2. Giảm.
  3. $(0;+\infty)$.

Lỗi thường gặp

  • Cho rằng hàm mũ có thể nhận giá trị 0.
  • Quên miền xác định dương của hàm lôgarit.
  • Nhầm tính đơn điệu khi $0\lt a\lt 1$.

Ghi nhớ

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

↑