Thu thập dữ liệu là bước đầu của quá trình thống kê. Cần chọn cách thu thập phù hợp và phân loại đúng dữ liệu để có thể biểu diễn, phân tích sau đó.
Kiến thức trọng tâm
- Có thể thu thập dữ liệu trực tiếp bằng quan sát, đo đạc, phỏng vấn, khảo sát; hoặc gián tiếp từ nguồn dữ liệu đã có.
- Dữ liệu có thể là dữ liệu định tính (mô tả loại, nhóm, đặc điểm) hoặc dữ liệu định lượng (biểu diễn bằng số).
- Trong dữ liệu định lượng, dữ liệu rời rạc thường là kết quả đếm như số anh chị em; dữ liệu liên tục thường là kết quả đo như chiều cao, khối lượng, thời gian.
- Nguồn dữ liệu cần phù hợp với câu hỏi nghiên cứu và đủ tin cậy; khi khảo sát nên tránh câu hỏi dẫn dắt và mẫu quá thiên lệch.
Ví dụ minh họa
Bài toán: Phân loại các dữ liệu: màu yêu thích, số sách đã đọc trong tháng, chiều cao học sinh.
Lời giải: Màu yêu thích là dữ liệu định tính. Số sách đã đọc là dữ liệu định lượng rời rạc. Chiều cao là dữ liệu định lượng liên tục.
Lỗi thường gặp
- Gọi mọi dữ liệu viết bằng số là dữ liệu liên tục.
- Thu thập từ một nhóm quá nhỏ hoặc không đại diện rồi kết luận cho cả tập lớn.
- Nhầm dữ liệu định tính với dữ liệu không quan trọng; dữ liệu định tính vẫn có thể thống kê theo tần số.
Bài tập tự luyện
- ‘Số bàn thắng trong một trận’ là dữ liệu gì?
- ‘Nhiệt độ lúc 12 giờ’ là dữ liệu gì?
- Đọc số liệu dân số từ báo cáo chính thức là thu thập trực tiếp hay gián tiếp?
Xem đáp án
- Định lượng rời rạc.
- Định lượng liên tục.
- Gián tiếp.
Xem các bài trong Chương 5. Dữ liệu và biểu đồ · Lý thuyết Toán lớp 8
