Tỉ lệ bản đồ và ứng dụng giúp học sinh nắm chắc kiến thức trọng tâm của bài và biết cách vận dụng vào các dạng bài cơ bản. Nội dung dưới đây tập trung vào quy tắc, công thức, ví dụ và những điểm dễ nhầm cần kiểm tra khi làm bài.
Mục tiêu bài học
- Nắm đúng kiến thức và thuật ngữ của bài.
- Thực hiện được dạng bài cơ bản và giải thích được cách làm.
- Biết kiểm tra kết quả và tránh lỗi thường gặp.
Kiến thức cần nhớ
- Tỉ lệ bản đồ 1 : n nghĩa là 1 đơn vị độ dài trên bản đồ ứng với n đơn vị cùng loại ngoài thực tế.
- Độ dài thật = độ dài trên bản đồ × n; độ dài trên bản đồ = độ dài thật : n.
- Phải đổi về cùng đơn vị trước khi sử dụng tỉ lệ.
Cách làm
- Ghi rõ tỉ lệ, xác định đại lượng cần tìm và đổi đơn vị sau cùng nếu cần.
- Kiểm tra: độ dài thật thường lớn hơn rất nhiều độ dài trên bản đồ.
Ví dụ minh họa
Ví dụ: Bản đồ tỉ lệ 1 : 100 000, quãng đường trên bản đồ dài 3,5 cm. Tính độ dài thật.
Lời giải: 3,5 × 100 000 = 350 000 cm = 3,5 km.
Tự luyện
- Tỉ lệ 1 : 50 000, 2 cm trên bản đồ ứng với bao nhiêu km?
- Quãng đường thật 12 km, bản đồ tỉ lệ 1 : 200 000. Dài bao nhiêu cm trên bản đồ?
- Giải thích ý nghĩa tỉ lệ 1 : 5 000.
Ghi nhớ
- Tỉ lệ bản đồ là tỉ số độ dài, không phải tỉ số diện tích.
- Hai độ dài trong tỉ lệ phải cùng đơn vị.
Xem toàn bộ nội dung trong Chủ đề 7. Tỉ số và các bài toán liên quan hoặc Lý thuyết Toán lớp 5 KNTT.